صرف نظر و مشاهده محتوا

کنترل نامنظمی پیچشی در ETABS؛ محاسبه TIR و تشخیص طبقه حاکم

کنترل نامنظمی پیچشی با مثال دو لبه، تفاوت دریفت و جابه‌جایی و انتخاب ردیف حاکم
25 آبان 1405 توسط
کنترل نامنظمی پیچشی در ETABS؛ محاسبه TIR و تشخیص طبقه حاکم
دکتر مجید ذکری

چهار ردیف جدول داریم و فقط دو طبقه از حد عبور کرده‌اند. آیا باید میانگین گرفت؟ با پلان دو لبه و یک مثال استاتیکی، ردیف حاکم را پیدا می‌کنیم؛ سپس فرق نسبت دریفت با نسبت جابه‌جایی و حدود استفاده از خروجی طیفی را بررسی می‌کنیم.

طراحی حرفه‌ای سازه · ایسبوک ۸ · نویسندگان: دکتر امیرحسین فهیمی و دکتر مجید ذکری

دو طبقه نامنظم؛ کدام ردیف حاکم است؟

۱٫۵۰۰

نسبت حاکم مجموعه آموزشی

دریفت ≠ جابه‌جایی

دو ورودی متفاوت برای دو کنترل

دو لبه یک طبقه را درست انتخاب کنید

پلان دو لبه دیافراگم D1 و جابه‌جایی‌های تمرین استاتیکی کنترل نامنظمی پیچشی
شکل ۱. پلان تألیفی دیافراگم D1 برای تحریک X. لبه‌های A و B در دو سوی بعد عمود بر X قرار دارند. چهار عدد مربوط به یک حالت بار استاتیکی واحدند؛ داده‌های تمرین خروجی پروژه واقعی نیستند.

در طبقه دوم، جابه‌جایی لبه A برابر ۱۸ و لبه B برابر ۳۰ میلی‌متر است. در طبقه زیرین، همین نقاط قائم به ترتیب ۱۰ و ۱۴ میلی‌متر حرکت کرده‌اند. پس دریفت A برابر ۸ و دریفت B برابر ۱۶ میلی‌متر است. میانگین این دو ۱۲ و نسبت بیشینه به میانگین ۱٫۳۳۳ می‌شود.

ΔA = |18 − 10| = 8 mm
Δ
B = |30 − 14| = 16 mm
TIR = 16 / [(8 + 16) / 2] = 1.3333

اگر به‌جای دریفت از جابه‌جایی خود طبقه استفاده کنید، نسبت ۳۰ به میانگین ۱۸ و ۳۰، یعنی ۱٫۲۵ به دست می‌آید. هر دو تقسیم از نظر حساب درست‌اند؛ اما دو کمیت متفاوت را توصیف می‌کنند. قبل از دیدن ستون Ratio باید نام جدول و تعریف داده ورودی را بخوانید.

پیش‌نیاز؛ ایسبوک ۰۱ کنترل دریفت

دامنه ضابطه ایران را مشخص کنید

در استاندارد ۲۸۰۰، ویرایش پنجم، چاپ اول فروردین ۱۴۰۵، بند ۳–۳–۱–ب، صفحه چاپی ۲۷، نسبت TIR از دریفت دو محور پیرامونی همان طبقه تعریف شده است. مبنا تحلیل استاتیکی معادل با پیچش تصادفی و ضریب Aj برابر یک است. موضوع برای دیافراگم صلب یا نیمه‌صلب مطرح است؛ برای محاسبه TIR می‌توان دیافراگم را صلب در نظر گرفت.

نسبت دقیقطبقه‌بندی طبق بند یادشده
بیش از ۱٫۲ تا ۱٫۴نامنظمی پیچشی زیاد
بیش از ۱٫۴نامنظمی پیچشی شدید
برابر ۱٫۲از آستانه «بیش از» عبور نکرده است.

بند ۳–۹–۴–۳، رابطه ۳–۱۴، برای Aj از جابه‌جایی جانبی کلی طبقه استفاده می‌کند. بنابراین جایگزینی TIR در آن رابطه، بدون تطبیق تعریف کمیت‌ها، مجاز نیست. در مثال بخش قبل، نسبت جابه‌جایی ۱٫۲۵ است؛ اگر شرایط اعمال رابطه برقرار باشد، مقدار رابطه برابر ۱٫۰۸۵ می‌شود، نه ۱٫۲۳۵ حاصل از جایگذاری نسبت دریفت.

Aj = [1.25 / 1.2]² = 1.0851 (1 ≤ Aj ≤ 3)
رابطه ضریب تشدید پیچش Aj در استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش پنجم
گزیده تصویری رابطه ۳–۱۴، صفحه چاپی ۵۶، صفحه فایل ۱۰۱؛ ویرایش پنجم، چاپ اول ۱۴۰۵. اصل رابطه

نسخه و اعتبار

این شماره متن چاپ ۱۴۰۵ را آموزش می‌دهد. تاریخ انتشار کتاب، به تنهایی تاریخ لازم‌الاجراشدن آن برای پروانه یا آزمون خاص نیست؛ نسخه حاکم را از اسناد همان پرونده تعیین کنید.

متن اصلی بند ۳–۳–۱ · کتاب تفسیر ۲۸۰۰ ویرایش پنجم ACE · ویدیوی تغییرات مهم ۲۸۰۰

در ایتبس ابتدا هویت خروجی را بخوانید

جدول Response Spectrum Modal Information از راهنمای CSI، نه جدول نسبت نامنظمی
شکل ۲. اسکرین واقعی پیوست راهنمای CSI؛ نمای جدول Response Spectrum Modal Information و پنجره انتخاب جدول. واحد دامنه in است. نسخه دقیق نرم‌افزار در تصویر احراز نشده؛ راهنما در ۵ اوت ۲۰۱۹ به‌روز شده است. منبع اصلی

این تصویر جدول نسبت نامنظمی نیست. ستون‌های حالت طیفی، مود، دوره، میرایی و دامنه مود را نشان می‌دهد. ابتدا نام جدول را بخوانید؛ وجود عدد بزرگ یا کوچک در دامنه مود، حکم منظم‌بودن سازه نیست. راهنمای CSI هشدار می‌دهد که پاسخ‌های ترکیب‌شده طیفی، زمان وقوع یا هم‌زمانی دو بیشینه را در اختیار نمی‌گذارند.

برای تمرین استاتیکی این شماره، پس از تحلیل، از مسیر Display و Show Tables خروجی جابه‌جایی گره‌ها و جدول‌های دریفت را بررسی کنید. حالت بار کنترل را جدا انتخاب کنید و خروجی کامل را با واحدها ذخیره کنید. در نسخه نصب‌شده خودتان، نام دقیق جدول و ستون‌ها را ثبت کنید؛ عنوان‌ها ممکن است با تصویر قدیمی متفاوت باشند.

خطای رایج

کم‌کردن دو بیشینه ترکیب‌شده طیفی، لزوماً دریفت فیزیکی بین آن دو نقطه نیست. روش این مثال استاتیکی را روی اعداد پاسخ طیفی اجرا نکنید. دستور قدیمی راهنمای CSI نیز جای روش الزامی نسخه حاکم استاندارد ایران نیست.

توضیح فنی CSI درباره پاسخ طیفی

اگر فقط دو طبقه نامنظم باشند چه کنیم؟

در این تمرین همه ردیف‌ها از یک مدل آموزشی چهارطبقه با دیافراگم D1، ارتفاع طبقه سه متر و تحلیل خطی استاتیکی‌اند. EXp و EXm فقط نام دو حالت فرضی با خروج از مرکزیت مثبت و منفی هستند. نام حالت به تنهایی اثبات نمی‌کند تنظیمات آن درست است؛ در پروژه باید تعریف بار را هم ثبت کنید.

ردیف کنترلدریفت A و B، میلی‌مترTIR
طبقه ۱ / X / EXp۱۰ و ۱۲۱٫۰۹۱
طبقه ۲ / X / EXp۸ و ۱۶۱٫۳۳۳
طبقه ۳ / X / EXm۶ و ۱۸۱٫۵۰۰
طبقه ۴ / X / EXp۹ و ۱۱۱٫۱۰۰

ردیف طبقه سوم در این مجموعه حاکم است: ۱۸ تقسیم بر میانگین ۶ و ۱۸، برابر ۱٫۵ می‌شود. میانگین‌گیری نسبت چهار طبقه، نامنظمی موضعی را پنهان می‌کند. در گزارش، «طبقه سوم، دیافراگم D1، جهت X، حالت EXm» را کنار عدد بنویسید؛ سپس جدول کامل دو جهت و علامت‌های خروج از مرکزیت را بررسی کنید. این چهار ردیف نمونه، جای کل حالات پروژه نیستند.

تصمیم طراحی

عبور یک طبقه از حد، با سالم‌بودن دیگر طبقات حذف نمی‌شود. پس از احراز خروجی، محدودیت‌های سازه نامنظم، روش تحلیل و الزامات طراحی نسخه حاکم را بررسی کنید. این مرحله با افزایش خودکار همه بارها یا تغییر صوری دیافراگم تمام نمی‌شود.

ملاک نامنظمی در ایران

مقایسه با آمریکا در همان دامنه

مقایسه این بخش محدود به شاخص دریفت دو لبه در دیافراگم صلب یا نیمه‌صلب است. راهنمای سازنده Tekla برای ASCE 7-22، نسبت بیشینه دریفت به میانگین دریفت دو لبه مخالف را معرفی می‌کند؛ در بخش نسخه‌های پیشین، محاسبه ضریب تشدید را جدا توضیح می‌دهد. این راهنما سند رسمی نرم‌افزار است؛ برای طراحی آمریکایی باید متن نسخه ASCE مصوب حوزه پروژه نیز در پرونده باشد.

موضوعمبنای مقایسه
ایران؛ ویرایش ۵، بند ۳–۳–۱–بتعریف TIR بر پایه دریفت؛ حدهای ۱٫۲ و ۱٫۴ با عبارت بیش از
ASCE 7-22؛ راهنمای سازندهتعریف TIR با بیشینه دریفت و میانگین دریفت دو لبه مخالف؛ حالت بار و نوع دیافراگم باید هم‌دامنه باشد.
نسخه‌های دیگر ASCEاز انتقال خودکار طبقه‌بندی و پیامدهای نسخه‌ای دیگر خودداری کنید.
اثر بر انتخاب تحلیل یا محدودیت سازهاز صرف برابری آستانه‌ها قابل نتیجه‌گیری نیست.

برای کنترل مستقل، در یک شیت محاسباتی عددهای خام را وارد کنید و فقط پس از محاسبه، نمایش را گرد کنید. مثلاً ۱٫۲۰۰۴ با نمایش سه رقم اعشار شبیه ۱٫۲۰۰ دیده می‌شود، ولی از ۱٫۲ بیشتر است. استفاده از ستون نمایش‌داده‌شده به‌جای مقدار کامل می‌تواند تصمیم مرزی را تغییر دهد.

کادر پژوهشی

حساسیت نسبت به محل نقاط، مش، سختی دیافراگم و فرض ترک‌خوردگی را جدا از تغییر نسخه آیین‌نامه بررسی کنید. عوض‌کردن چند فرض هم‌زمان، علت تغییر نتیجه را مبهم می‌کند. آستانه آیین‌نامه‌ای، شاخص احتمال خرابی یا تضمین عملکرد نیست.

راهنمای رسمی سازنده Tekla برای ASCE

چک‌لیست تحویل و پاسخ‌ها

مسیر کنترل خروجی نامنظمی پیچشی و بازگشت به داده‌های کامل
شکل ۳. مسیر تألیفی کنترل خروجی؛ در مرحله نقص داده به تنظیمات و خروجی کامل برگردید.

پرونده کنترل را با این موارد ببندید: نسخه مدل و نرم‌افزار؛ مرجع و ویرایش حاکم؛ نوع دیافراگم؛ تعریف حالات کنترل؛ شناسه نقاط دو لبه و تراز زیرین؛ واحد؛ جدول کامل؛ ردیف حاکم؛ محاسبه مستقل؛ تصمیم و اقدام بعدی. اگر میانگین دریفت صفر است، تقسیم نکنید و علت را بررسی کنید.

۱ | TIR طبقه سوم در تمرین چقدر است؟

۱٫۵؛ نامنظمی شدید در دامنه ضابطه ایرانِ بررسی‌شده. این نتیجه فقط برای داده و فرض همین تمرین است.

۲ | میانگین دو جابه‌جایی ۱۸ و ۳۰ چه نقشی دارد؟

۲۴ میلی‌متر، میانگین جابه‌جایی کلی است؛ برای محاسبه دریفت باید جابه‌جایی نقاط متناظر تراز زیر را هم داشت.

۳ | آیا ۱٫۴ دقیقاً نامنظمی شدید است؟

در عبارت «بیش از ۱٫۴» خیر؛ مقدار خام و دقت محاسبه را کنترل کنید.

۴ | آیا تصویر CSI خروجی مدل چهارطبقه این شماره است؟

خیر؛ تصویر از راهنمای واقعی CSI است. مدل عددی این ایسبوک تمرین مستقل و شفافِ محاسبه دستی است.

استاندارد ۲۸۰۰ چاپ ۱۴۰۵ · راهنمای CSI · راهنمای ASCE در Tekla

کنترل نامنظمی پیچشی در ETABS؛ محاسبه TIR و تشخیص طبقه حاکم
دکتر مجید ذکری 25 آبان 1405
برچسب‌ها
بایگانی